Libretto

Opera-Bale proje ve librettoları:

 

1. Uçarcasına (Bale- Yazılış ve sahneleme 1988- Koreografi: Uğur Seyrek. Cumhuriyetin 75. yıldönümünde, 29 Ekim 1998'de Ankara'da dünya prömiyeri yapıldı)

2. Çağrı (Bale- Yazılış 2006, Sahneleme 2008 Mersin, 2010 Samsun, 2011 Bodrum Bale Festivali, 2012-2013 Antalya.  Besteci Can Atilla. Koreograf: Mehmet Balkan)

3. Saygun Emre (Opera- Yazılışı 2006- Birer bölüm seslendirme 2009 ve 2011. Besteci Yiğit Aydın. Besteci eseri bu yıl tamamlamayı umud ediyor)

4. Şahmeran (Opera- Yazılışı 2006- Besteci Bujor Hoinic, 2014-15 sezonunda sahnelenmeye başlaması bekleniyor)

5. Aspendos-Yüzyılların Aşkı ( Bale -Yazılışı 2007-Besteci Hasan Tura, Koreograf: Nugzar Magalashvili. 20. Uluslararası Aspendos Festivali 'nde 5 Haziran 2013'de dünya prömiyeri yapıldı)

6. Ak Güvercin Gibi (Sahne gösterisi- Yazılışı 2009- Halen besteci Hasan Tura'yla beste sürecinde)

7. Nemrut (Bale-Yazılışı 2009- Repertuara alınmayı bekliyor.  Besteci Artun Hoinic)

8. Bir Yaz Gecesi Rüyası / Güncel Bir Sahne Masalı (Bale – Yazılışı 2009- Sahneleme 2010 İzmir - 2012 Antalya, Müzikler: Mendhelshonn, Koreograf: Mehmet Balkan)

9. Batı Yakası Hikayesi / Güncel libretto (Müzikal- Yazılışı 2010 – Sahneleme 2011-2012 -2013 Antalya, Müzik:Leonid Bernstein,  Reji ve koreografi: Mehmet Balkan)

10. Hansel ile Gretel / Güncel libretto ( Çocuk Operası – Yazılışı 2010)

11. Kuğu Gölü / Güncel libretto ( Bale-Yazılışı 2011 – Sahneleme 2011 Aspendos-İzmir, 2012 İstanbul, 2013 İstanbul-Aspendos. Müzik: P.I. Çaykovski, Koreografi: Mehmet Balkan)

12. Lale Çılgınlığı (Tulipmania) / ( Opera-Yazılışı 2011- Besteci Ali Hoca, Reji: Murat Atak, Prömiyer 2 Şubat 2013 Antalya DOB)

13. Dün, Bugün, Yarın (Bale-Yazılışı 2011,Halen besteci Dr. Onur Türkmen'le beste sürecinde)

14. Şeytanın İstifası (Bale-Yazılışı 2011- Halen besteci Orhun Orhon'un gündeminde)

 

Libretto nedir?

Opera, operet, müzikal, oratoryo, bale, ya da bunların karışımlarından oluşan müzikli sahne eserlerinin yazılı metinlerine verilen genel addır. Önce konu belirlenir ve öykü yazılır. Ardından bu öykü temel alınarak libretto yazılır ve bunun üzerine müzik bestelenir, ya da uygun müzikler derlenir. Kimilerince “müziğin sözü” olarak tanımlanmakla birlikte, bestelenmiş bir müziğe sonradan söz yazılması sözkonusu değildir, bu tür çabalar birer “istisna” oluşturur. Ancak, balede, hazır bir programlı müzik sahnelenmek istenirse, buna müzikle aykırı düşmeyecek konu ve libretto yazımı sözkonusudur.

Librettist kimdir?

Müzikli sahne yapıtının öyküsünü ve librettosunu yazan kişiye librettist denilmektedir. Genellikle edebiyatçılar, yazar ve gazeteciler, kendiliklerinden ya da siparişler nedeniyle libretto yazmaya yönelirler. Bazı besteci ve koreografların ise kendi yapıtlarının librettolarını kendilerinin yazdığı bilinmektedir. En önemli örnek, Alman opera bestecisi Wagner'dir.

Özgün libretto nedir?

Konusu, ayrıntıları librettist tarafından saptanıp yazılan, sıfırdan ortaya çıkarılan librettodur. Burada librettistin bir konuyu saptaması, araştırmasını yapması, öyküyü yazıp yol haritasını hazırlaması, ardından metni yazması sözkonusudur. Bu tür çalışmada Proje/Libretto: .......... kavramlarının birlikte kullanılması daha uygun düşmektedir. Besteci ya da koreografın verdiği konu ve sipariş üzerine yazılanlar da özgün libretto türüne girer. Librettistin, dramaturji, sahne değişimleri, teknik olanaklar, gerekli zamanlamalar hakkında bilgili olması, dili iyi kullanması, prozodiyi (müzik-ses uyumu) gözetmesi gerekmektedir. Baleler için de, ayrıca dans türleri, bunların dengeli kullanımı başta olmak üzere bazı teknik konuların dikkate alınması zorunludur. Aksi taktirde metin ne denli güzel olursa olsun, ortaya sahneye uygulanması çok zor ya da imkansız librettolar çıkabilir!

Güncel libretto nedir?

Müzikli sahne yapıtları, ilk sahnelenişlerinden sonra, yıllar içinde değişik rejisör veya koreograflar tarafından yeniden ele alınmaktadır. Bu yeni yorumlama sırasında yapıtın kişilerinde, akışında, değişiklikler yapılmakta, bazı uzun yapıtlar kısaltılmaktadır. Yeni bir yol haritasına göre, anlaşılır, sahne üzeriyle uyumlu bir öyküye, librettoya gereksinim duyulmaktadır.

Librettistin bu yönde yaptığı çalışma sonunda ortaya çıkan yeni öykü ve metin, güncel libretto olarak nitelendirilmektedir. Güncel libretto çalışmalarında, rejisör veya koreografın, librettistle işbirliği içinde, olası sahne uygulamaları hakkında bilgi vermesi halinde, sonuç daha başarılı olmaktadır.

Bazı güncel libretto çalışmalarında, tamamen yeni metinler yazılmakta ve eski metinden yapılan alıntılar, günümüz anlayış, dil ve kavramlarına uygun olarak yazılarak yeni bir bütün oluşturulmaktadır. Böylece izleyici ya da dinleyicinin konuyu kavrayıp izlemesi kolaylaştırılmaktadır.

Librettolar, genellikle yapıtların kitapçıklarında izleyici-dinleyiciye sunulur. Şayet rejisör veya koreograf, bir güncelleme çalışması yaptırmadan fikirlerini, yeni yorumunu sahneye aktarmışsa, ortaya “kes-yapıştır” yöntemiyle sunulan eski metinle yeni sahneüstü arasında bir çelişki çıkmaktadır. Örneğin, özgün durumunda 4 perde olan bir yapıtın, yeni yorumu ve güncel librettosunda 2 perdeye indirilmiş olmasına karşın, eski metin ve şemanın kullanıldığı, bu nedenle izleyici-dinleyicinin yanlış algılara saplandığı, yapıtı anlayamadığı durumlarla karşılaşılabilmektedir.

Uyarlama libretto nedir?

Yayımlanmış bir roman veya öykünün, müzikli sahne yapıtında kullanılabilecek biçimde yeniden yazımıdır. Roman veya öyküdeki karakterlerin , ilginç repliklerine aynen yer verilerek özgün çıkış malzemesiyle bağın güçlü tutulmasına özen gösterilmelidir.