İzmir 1. Ulusal Müzik ve Sahne Sanatları Kongresi Sonuç Bildirgesi (2001)

 

İzmir 1. Ulusal Müzik ve Sahne Sanatları Kongresi Sonuç Bildirgesi (2001)



28 –29 –30 Mart 2001 tarihlerinde tiyatro, opera, müzik ve dans/bale alt kurullarında gerçekleştirilen “ İzmir 1. Ulusal Müzik ve Sahne Sanatları Kongresi” sonuç bildirgesini oluşturmak üzere görevlendirilen kurulumuz, aşağıdaki metnin genel kurulu aşağıdaki hususların sonuç bildirgesinde yer almasını oy birliği ile karar vermiştir:



  1. Kongremiz, Atatürk’ün uzun bir süreden beri kesintiye uğratılmış olan “uygar ve sanata duyarlı bir toplum” projesinin sonuçlandırılabilmesi için, toplumun bu düşünceye gönül vermiş tüm kesimlerinin dayanışma ve seferberlik ruhu içinde kesintisiz çalışması gereğini önemle vurgular.

  2. Bir toplumda demokrasi kültürünün gelişmesi, toplumun sanata duyarlılığının arttırılmasında müzik ve sahne sanatlarının etkisi büyüktür. En üst kamu organizasyonu olan devlet, bireylerin müzik ve sahne sanatlarıyla tanıştırılması, bu sanatların geliştirilmesi için çağdaş düzenlemeleri yapmak, bu yöndeki özel girişimleri desteklemek zorundadır.

  3. Müzik ve sahne sanatları alanında, ilköğretimden itibaren eğitim sistemi ve kurumları gözden geçirilerek gereksinim duyulan bütünlük sağlanmalı, bu yöndeki yasal düzenlemeler süratle yapılmalıdır.

  4. Müzik ve sahne sanatları alanındaki devlet kurumlarının günün koşullarına göre çağdaş bir yaklaşımla yeniden yapılanması yönündeki çalışmalar, hızlandırılarak süratle hayata geçirilmelidir.

  5. Yerel yönetimlerin kendi beldelerinde sanatsal etkinliklere daha çok katkı sağlayarak, kültür yaşamını zenginleştirmeleri için, özendirici ve kaynak sağlayıcı yasal düzenlemeler yapılmalıdır.

  6. Devletin ve yerel yönetimlerin, çağdaş nitelikler taşıyan yeni gösteri – konser salonlarını, özel ve sivil girişim olanaklarını da seferber ederek, kaynak öncelikleri yaratıp tamamlamaları sağlanmalıdır.

  7. Müzik ve sahne sanatları alanında sivil örgütlenmelerin arttırılması, özellikle çocuklara yönelik etkinliklerin planlanıp çoğaltılması, ilgili tüm kuruluşlarca sağlanmalıdır.



Prof. Dr Murat Tuncay

Doç. Dr. Semih Çelenk

Meriç Sümen (Devlet Sanatçısı)

Yaşar Ürük

Üner Birkan

Şefik Kahramankaptan

Alparslan Mater

Oğuz Dönmez



Genel Kurulumuz alt çalışma gruplarında oluşturulan aşağıdaki önerilerin kongre sonuç bildirgesinde aynen yer almasını oy birliği ile benimsemiştir.



İzmir 1. Müzik ve Sahne Sanatları Kongresi

Tiyatro Çalışma Grubu

Bir toplumda demokrasi kültürünün varolmasında, gelişmesinde ve toplumu oluşturan bireylerin gelişiminde , yaşamı yeniden yaratan , irdeleyen; bireyi kendiyle ve toplumla yüzleştiren tiyatro sanatının etkisi büyüktür. Bu bağlamda, bir kamu organizasyonu olarak devlet ve yerel yönetimler bireyin ve toplumun tiyatro sanatı ile tanıştırılmasında her türlü katkıyı sağlamak zorundadır.

  1. Bunun için sırasıyla ilköğretimde “tiyatro” derslerinin konulmasından başlayarak eğitimin tüm aşamalarında tiyatro sanatı tanıtılmalı, sevdirilmeli ve özendirilmelidir.

  2. Tiyatro sanatının yaygınlaşmasının ve üretiminin önündeki tüm fiziki ve yasal engeller ile kısıtlamalar kaldırılmalıdır.

  3. Yerel yönetimler, gerek mekan gerekse seyirci oluşturma gibi konularda sorumluluk almalıdır. Bir kentin “büyükşehir” olabilmesi için bir şehir tiyatrosunun olması şart koşulmalı; bu konuda yasal düzenleme yapılmalıdır.

  4. Yerel yönetimler, kendi bünyelerindeki atıl mekanları, uzmanların denetiminde ve yeniden yapılandırarak tiyatro mekanları haline dönüştürülmeli; bu türden kentsel mekanlarda buluşmalar düzenleyerek bu alanların yaşaması sağlanmalıdır. Bununla birlikte yerel yönetimler yaptıkları tiyatro mekanlarında, tiyatro mimarlarından akustik, ışık ve sahne tasarımı uzmanlarına uzanan bir yelpazede konun bilir kişilerinden yararlanılmalıdır.

  5. Merkezden yönetimle giderek hantal bir yapı halini alan Devlet Tiyatroları yeniden yapılandırılarak özerk bir yapıya kavuşturulmalıdır. Bunun için de sırasıyla devlet tiyatrosu yasası yenilenmeli; yönetimin çağdaş ve özerk bir yapıya kavuşması adına en azından ivedi bir çözüm olarak yönetimin göreve gelmesinde sanatçıların “eğilim”lerinin dikkate alınması sağlanmalıdır. Bunun yanında ödenekli ve özel tiyatrolarla ülkedeki tüm tiyatro etkinliklerini kapsayan bir tiyatro yasası çıkartılmalıdır.

  6. Ödenekli tiyatrolardan Edebi Kurul benzeri yapılanmalar kaldırılarak her bölge tiyatrosu sanat yönetiminin repertuarını kendi uygun göreceği yöntemlerle belirlemesi sağlanmalıdır.

  7. Ödenekli tiyatrolarda repertuar, hem tiyatronun yaygınlaşmasına hem de seyircinin gelişimine olanak sağlayacak biçimde oluşturulmalıdır.

  8. Kentlerdeki amatör tiyatrolar ile yeni oluşmuş profesyonel topluluklar, hem yerel yönetimler hem de kentin ödenekli tiyatroları tarafından sahne, dekor,kostüm, ışık vb. konularda desteklenerek tiyatro sanatında yeni solukların ortaya çıkmasına olanak tanımalıdır.

  9. Gerek özel gerekse ödenekli tiyatrolar ile tiyatro eğitimi veren kurumlar sürekli bir eşgüdüm örgütlenmesine girerek; bilgi ve deneyim alışverişini gerçekleştirmelidir. Adı geçen kurumlar kendi içlerinde eleştiri ve özeleştiri mekanizmalarını sağlıklı işleterek, çağın gereklerine uygun bir biçimde yenilenmelidir.

  10. Tiyatro eğitimi veren kurumlar YÖK’ün ve ÖSS sınavının genel çerçevesinden çıkartılarak, bunun özel ve özerk bir eğitim alanı olduğu kabul edilmelidir. Bu kurumlarda daha nitelikli sanatçı yetiştirmek adına , baraj niteliğinde bir hazırlık sınıfı oluşturulmalı; tiyatro eğitimini özgül sorunları için ayrıca bir tiyatro eğitimi kurultayı toplanmalıdır. Yeterli fiziksel ve öğretim elemanı donanımı olmayan üniversitelerde tiyatro ya da sahne sanatları bölümleri açılmamalıdır.

  11. Tiyatro sanatının tüm alt disiplinlerine meslek örgütlenmeleri oluşturularak bu örgütlenmelerin kendi alanlarındaki uluslar arası kurumlarla bilgi ve görgü alışverişinde bulunmaları ve bu kurumlara üye olmaları sağlanmalıdır.



İzmir 1.Ulusal Müzik ve Sahne Sanatları Kongresi

Dans – Bale Çalışma Grubu

  1. Halen onarım ve yapım aşamasında olduğunu memnunlukla öğrendiğimiz ve İzmir kentinin sanat yaşamına önemli katkıları olacağını düşündüğümüz İ.B.Ş.B. Salih İşgören Müzik ve Sahne Sanatları Merkezi’nin en kısa zamanda tamamlanarak İzmirli gençlere sanat eğitimi hizmeti vermeye başlaması ve bunun kentteki dağınık ve sistemsiz görüntüdeki bale eğitimi çalışmalarına yön verecek ve önderlik edecek; öte yandan başka kentlerin yerel yönetimine de örnek olacak bir model oluşturması sağlanmalıdır.

  2. Sanatın hem alt yapı hem de icrası alanında birçok örnek çalışmaları olan İzmir Büyükşehir Belediyesi Bale ve Dans sanatında da bu liderlik olma konumunu sürdürmeli ve profesyonel sanatçılardan oluşan bale ve dans topluluğu kurulmasını sağlamalıdır.

  3. Çok önemli bir organizasyon olan 2005 yılı Dünya Üniversite Oyunlarını gerçekleştirecek olan İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin; gençlerin sanatla buluşması çalışmalarına bu güne kadar yaptığı önderlik olma niteliğini sürdürerek yeni çalışmaları da bunlara katması; Gençlik Festivalleri düzenlemesi ve de Ulusal Bale Yarışmaları gerçekleştirilmelidir. Bu alanda öncü belediye olan İzmir Büyükşehir Belediyesinin örnek dans platformu organizasyonunu da gerçekleştirmesi gerekli ve önemlidir.

  4. Diğer büyük kentlerde olduğu gibi İzmir’de de meydanı boş buldukları için yetersiz, niteliksiz ve oldukça tehlikeli olabilecek sonuçlar doğurabilecek “korsan” bale ve dans kurslarını önleyici çalışmalar yapılmalı; niteliksiz ve yetersiz üstelik eğitimsiz çalıştırıcıların bu çalışmaları yapmaları Kültür, Milli Eğitim ve Maliye Bakanlıkları ile de iş birliği yapılarak önlenmelidir.

  5. Türkiye çapındaki bale sanatı yapılanması içinde günümüzde artık vazgeçilmez koşul haline gelen TC Kültür Bakanlığı Devlet Balesi Genel Müdürlüğünün kurulması mutlaka gereklidir.

  6. Bale sanatı açısından aktif sahne yaşamını tamamlamış olan usta sanatçıların ikinci eğitimlerinin tamamlanması sağlanarak konuyla ilgili profesyonel eğitim veren kurum ve kuruluşlarda öğretmen olarak çalışmalarının sağlanarak; bu alandaki boşluk doldurulmalıdır.

  7. Halen mevcut ilköğretim yasası nedeniyle gerekli yaşta bale ve diğer sanat dalları eğitimlerinin yapılamaması nedeniyle; Konservatuarlara bağlı yetersiz sanat kursları açılması yerine Kültür Bakanlığına bağlı ilgili Sanat Kurumlarının kendi elemanlarını yetiştirecek yarı zamanlı okullar ya da benzeri eğitim yapılanmalarına sahip olmaları ve gerekirse kendi sanatçılarını kendilerinin yetiştirmesinin önemli bir öneri olarak ele alınması sağlanmalıdır.

  8. 1960’ların sonlarından itibaren kısa bir dönem ivme kazanan ancak günümüzde örnekleri pek görülmeyen müzikalleri mutlaka repertuarlarda yer alacak biçimde ele alınmalı ve Türk izleyicisi bu alanda yeni ve çağdaş örnekler izlemelidir.

  9. Çok önemli bir sorun olan erkek dansçıların en verimli çağlarında askerlik görevine alınmaları hususunda ilgili bakanlıkla iş birliği yapılarak bu sanatçıların askerlik görevlerini temel eğitimlerinden sonra kendi kurumlarında yapmalarının sağlaması gereklidir.

  10. İzmir 2. Ulusal Müzik ve sahne sanatları Kongresinde sonuçların değerlendirilmesi açısından arzuladıklarımız arasındadır.



 

İzmir 1. Ulusal Müzik ve Sahne Sanatları Kongresi

Müzik Çalışma Grubu



  1. Nitelikli müzikçi yetiştirebilmek için, konservatuarların yapılanması, müfredatı ve öğretmen kaynakları yeniden, süratle düzenlenmelidir. Bu çerçevede konservatuarların, ayrımcılıktan vazgeçilerek, çok sesli, tek sesli, halk müziği ve güncel müzik türleri tek çatı altında örgütlenmelidir. Bu çatı, “müzik ve sahne sanatları fakülteleri” olmalıdır.

  2. Kültür Bakanlığı bünyesinde, orkestraların ve koroların bağlı bulunacağı bir “Müzik İşleri Genel Müdürlüğü” kurulmalı, bu kurumların Güzel Sanatlar Müdürlüğü’ne bağlılığına süratle son verilmelidir.

  3. Müzik kurumlarının yeniden yapılanması çerçevesinde, repertuar, sanatçı seçimi ve dağılımı gibi eş güdüm konuları başta olmak üzere, bilim ve sanat adamları ile deneyimli uygulamacılardan oluşan, siyasal etkilenmelerden uzak, tarafsız ve özerk bir “Üst Sanat Konseyi” kurulmalıdır.

  4. Orkestraların “görev” ve “sorumluluk” anlayışı içinde çalışmalarını sağlamak, toplumda sanata duyarlılığı arttırıcı etkinliklerde bulunmalarını özendirmek, iç yapılanmalarının, “liyakat”, “başarı”, “rekabet” ve “yarışma” gibi ölçülere göre sürekli yenilenmesini sağlamak amacıyla, gerekli yasa değişikliği süratle yapılmalı, bu arada orkestraların birer “döner sermaye işletmesi”ne kavuşmaları da sağlanmalıdır. Yeni yasal düzen, orkestra yönetimi, solist ve orkestra üyeleri için mutlaka sayısal ve nitel zorunluluklar ve yaptırımlar getirmelidir.

  5. Solist kadrosundaki sanatçıların öncelikle akademik eğitim kurumlarında istihdam edilerek, kendilerinden azami ölçüde ve genç sanatçıların yetiştirilmesinde yararlanılması sağlanmalı ve yıllık kişisel dinleti ve performansları da sayısal ölçülere bağlanmalıdır.

  6. Yerel renklerden yararlanılarak toplumun müzikal beğeni düzeyini yükseltme gereğinin eğitim kurumlarının programlarında ve bestecilerimizin çalışmalarında göz önünde tutulması ve özendirilmesi sağlanmalıdır.

  7. Bestecilerimizin daha çok üretmeleri için başlatılan, özendirici çalışmaların ve sipariş sistemlerinin boyutları genişletilmeli, tüm orkestraların her konser mevsiminde belirli sayıda Türk bestesi seslendirmesi zorunluluğu getirilmelidir.

  8. Çok sesli müziğe ve toplumda sanata duyarlılığın arttırılmasına önem veren yerel yönetimlerle müzik kurumları arasındaki işbirliği ve dayanışma arttırılmalıdır.

  9. Çok sesli müziğe destek veren sivil toplum girişimleri arttırılmalı ve bu girişimlerce müziğin tabana yayılması için yapılan çalışmalar, başta “Çocuk Koroları” olmak üzere, desteklenmelidir.

  10. Devletin ve yerel yönetimlerin, çağdaş nitelikleri taşıyan, müzik ve sahne sanatları için gerekli teknik kapasiteye ve alt yapıya sahip, yeni sanat yapılarını kaynak öncelikleri sağlayarak tamamlamaları ve yeni projelere başlamaları, özel sektör ve sivil girişim olanakları da seferber edilerek, sağlanmalıdır.



İzmir 1. Müzik ve Sahne Sanatları Kongresi

Opera Çalışma Grubu

  1. Alt Kurulumuz, “Uygar ve sanatla iç içe bir toplum” oluşturulması için toplumun her kesimiyle dayanışma ve işbirliği içinde kesintisiz çalışılması gerekliliğini öncelikle vurgulamak ister.

  2. Devlet müzikli sahne sanatlarını topluma tanıtmak ve yaygınlaştırmak için mevcut alt yapı ve üstyapı düzenlemelerini yeniden gözden geçirmeli ve bunları çağdaş bir düzeye ulaştırmak için gerekli çalışmaları yapmalıdır.

  3. Bu sanatların toplumla kaynaşması amacına yönelik olarak,ilgili kurumlar arasında işbirliği oluşturulması yoluyla eğitimin her aşamasında (ilgili) eğitim programlarında gerekli düzenlemeler ve çalışmalar yapılmalıdır.

  4. Yerel yönetimler,kendi bölgelerinde kentteki sanat olaylarına ve mekanlarına katkıda üzerlerine düşen sorumluluğu almalı ve bu konuyla ilgili gerekli yasal düzenlemeler yapılmalıdır.

  5. Bu sanat dallarında Sivil Toplum Örgütleriyle her alan ve konuda iletişim,koordinasyon ve organizasyon sağlanmalıdır.

  6. Sanat üreten kurumlar “tam bir özerklikle” yönetilmelidir. Sanat kurumları siyasi iktidarların etkilerinden tümüyle arındırılmalı,bu kurumlarda “sanatın kendi dinamikleri ve gelenekleri” egemen olmalıdır.

  7. Ankara Operası ayrı bir Müdürlük olarak yapılandırılmalı,Genel Müdürlük özerk yapısı ve tüzel kişiliği korunarak bir üst koordinasyon organı konumuna getirilmelidir.

  8. Sanatsal üretimler ve kaynaklar -insan kaynakları da dahil- verimlilik açısından da kendine özgü bir denetleme mekanizmasına kavuşturulmalıdır.

  9. Genel Müdürlüğün planladığı ulusal ve uluslar arası turne ve etkinliklere tüm il müdürlüklerin in katılımı yaptıkları prodüksiyonlar göz önüne alınarak sağlanmalıdır. Planlama dahilinde festivallere katılacak eserler belirlenmeli ve uygulamaları ilgili sahnelere göre hazırlamalı ve böylece kaynak israfı önlenmelidir.

  10. Aktif sanat icra edemeyen sanatçılarımızın emeklilik hakkını kazanmış olanlarını mali yönden kalıcı ve iyileştirilmiş çözümler getirilmeli, aynı konumdaki diğer sanatçılardan ilgili alanlarda yararlanılma yoluna gidilmelidir.

  11. Bu sanatın uygulamalarında müzik ve tiyatral öğelere eşit ölçüde ağırlık verilmeli bu amaçla rol dağılımlarında sanatçıların sesin yanı sıra fiziksel özelliklerinin de role uygunluğuna özen gösterilmelidir. Bu bağlamda çağdaş opera anlayışı titizlikle uygulanmalıdır.

  12. Opera dramaturgisinin tam anlamıyla işlevini yerine getirebilmesi için, konservatuar ve ilgili sanat eğitimi veren kurumların lisans programlarında bu konuya özgü dersler konulmalı ayrıca lisansüstü programlarında verilecek eğitimle ihtisaslaşma sağlanmalıdır.

  13. Ülkemizdeki belli branşlardaki açığın –rejisör ve koro şefliği gibi- kapatılması amacıyla ilgili eğitim kurumlarında lisans ve lisansüstü düzeyde bölümler açılmadır.

  14. Repertuarlarda mevcut Türk eserlerine daha çok yer verilmedir. Yeni Türk eserleri oluşturulması için devlet, yerel yönetimler ve özel sektör kuruluşları da teşvik edeci önlemler almalı ve oluşan bu eserlerin kültür tüketimine sunulmasında da ilgili kuruluşlarca da gerekli finansal destek sağlanmalıdır.

  15. Yeni açılacak opera binalarının bağımsız olması ve mevcut opera binalarının günümüz teknik olanaklarına kavuşturulması sağlanmadır.

  16. Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü koordinasyonuyla Müdürlük sanatçılarının bağlı oldukları kurumları dışında sahnelenen eserlerde de performans sergilemeleri sağlanmalıdır.

  17. Ülkemizde bu sanatın gelişimi ve yaygınlaştırılmasını arttırmak amacıyla Bakanlık bütçesi içerisinde operaya ayrılan payın çoğaltılması sağlanmalı; bunun için yeni kaynaklar yaratılması yönünde yasal düzenlemelere gidilmedir.

  18. Konservatuar ve ilgili sanat kurumlarından mezun olup, Opera sahnelerinde kadrosuzluk nedeniyle görev alamayan sanatçıların yerel yönetimler bünyesinde oluşturulacak deneme sahnelerinde çalışma yapmalarına olanak sağlanmalıdır.